04:05 ICT Thứ sáu, 27/05/2022

Tin tức



VKSND Tối cao
Văn bản quy phạm pháp luật
Trang thông tin điện tử Tạp chí Kiểm Sát
Đại Học KSHN
Đời sống & Pháp Luật
Bảo vệ pháp luật

Hoạt động


Trang chủ » Tin tức » VKSND TP Cần Thơ

CHÀO MỪNG KỶ NIỆM 132 NĂM NGÀY SINH CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH (19/5/1890 - 19/5/2022)

Thực tiễn áp dụng một số tình tiết giảm nhẹ

Thứ hai - 29/12/2014 16:10
Việc áp dụng các tình tiết giảm nhẹ theo quy định tại điểm b, g khoản 1 Điều 46 Bộ luật hình sự đối với một số loại tội phạm chưa phù hợp.
Nghị quyết số 01/2000/NQ- HĐTP ngày 04 tháng 8 năm 2000 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đã có hướng dẫn khá cụ thể về việc áp dụng các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự quy định tại điều 46. Tuy nhiên, chỉ là những hướng dẫn chung nên việc áp dụng trong thực tiễn xét xử có một số Tòa án áp dụng khá tùy tiện tình tiết “ Người phạm tội tự nguyện sửa chữa, bồi thường thiệt hại, khắc phục hậu quả” quy định tại điểm b khoản 1 Điều 46 BLHS đối với tội “ Tổ chức đánh bạc”,  “ Đánh bạc” và thậm chí còn áp dụng tình tiết này đối với tội “ Mua bán trái phép chất ma túy”; Không những vậy, một số nơi lại còn áp dụng cả hai tình tiết “ Người phạm tội tự nguyện sửa chữa, bồi thường thiệt hại, khắc phục hậu quả” và “ Phạm tội nhưng chưa gây thiệt hại hoặc gây thiệt hại không lớn” quy định tại điểm g khoản 1 Điều 46 BLHS đối với tội “ Tổ chức đánh bạc”.
 
          Tuy việc áp dụng hai tình tiết giảm nhẹ trên đối với các trường hợp như đã nêu chưa có văn bản hướng dẫn cụ thể, nhưng cá nhân Tôi nhận thấy việc áp dụng như vậy là không đúng bởi lẽ:
 
          Thứ nhất, theo cách hiểu thông thường hậu quả có nghĩa là làm thiệt hại một cái gì đó nhất định về mặt tài sản hoặc tinh thần do thiên tai, hỏa hoạn, chiến tranh gây ra…..
 
          Ví dụ: hậu do cơn bão số 9 gây ra là xập 100 căn nhà, hư hại 10.000ha hoa màu…, hậu quả do chiến tranh thế giới thứ II gây ra làm hư hỏng nặng cơ sở hạ tầng của nhiều thành phố, làm người dân lâm vào tình cảnh nghèo đói của một đất nước nào đó …… và khắc phục hậuquả  là khắc phục những thiệt hại do thiên tai, chiến tranh gây ra như đã nêu……
 
          Đối với cụm từ “chưa gây thiệt hại” có nghĩa là có tác động của ngoại lực nhưng không có thiệt hại nào xảy ra và đương nhiên là không có trường hợp khắc phục hậu quả, còn gây thiệt hại không lớn có nghĩa là có thiệt hại nhưng thiệt hại ở mức độ nhỏ và việc khắc phục cũng dễ dàng hơn hay thậm chí là không cần khắc phục mà nó sẽ tự hồi phục.
 
          Ví dụ: cơn bão số 9 có đi qua một vùng lãnh thổ nào đó nhưng do sức gió yếu, công tác phòng chống lục bão tốt nên không có thiệt hại hoặc thiệt hại không đáng kể.
 
          Thứ hai, Trong  pháp  luật hình sự thì thiệt hại được xác định là do hành vi vi phạm pháp luật hình sự gây ra, có thể là thiệt hại về vật chất ( tài sản, sức khỏe, tính mạng), hay thiệt hại về mặt tinh thần . Theo đó việc khắc phục hậu quả có nghĩa là người thực hiện hành vi phạm tội phải dùng một khoản tiền nào đó để người bị thiệt hại về sức khỏe chữa trị thương tích, bệnh tật và ăn uống bồi dưỡng để sức khỏe hồi phục, hoặc sửa chửa tài sản bị hư hỏng; Hay dùng một số tiền bồi thường cho người bị hại về mặt tinh thần để họ ổn định tinh thần sau một cú sốc ( mất đi người thân nhất của mình chẳng hạn) do hành vi phạm tội của một người nào đó gây ra. Tất cả những vấn đề này này được nghị quyết 03/2006 ngày 08 tháng 7 năm 2006 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đã ghi nhận và hướng dẫn cụ thể.
 
          Trường hợp chưa  gây thiệt hại thì cũng tương tự như cách hiểu thông thường, nhưng trong pháp luật hình sự thì  trường hợp này hành vi phạm tội đã xảy ra nhưng do nguyên nhân khách quan, hay chủ quan của người thực hiện tội phạm mà hậu quả được ngăn chặn kiệp thời, hoặc mặc nhiên không xảy ra nếu người thực hiện hành vi phạm tội nữa chừng chấm dứt tội phạm hoặc tự nguyện mang tài sản trả lại cho bị hại trong trường hợp tội phạm đã hoàn thành.
 
          Như vậy, có thể thấy rằng trong pháp luật hình sự chỉ những người thực hiện các hành vi phạm tội gây ra hậu quả cụ thể thì mới có thể áp dụng 02 tình tiết giảm nhẹ như đã nêu, ví dụ như: tội “ Cố ý gây thương tích” ( hậu quả  của loại tội này gây tổn hại sức khỏe, tính mạng cho người khác) , tội “ Vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ” ( hậu quả của loại tội này có thể là gây tổn hại đến sức khỏe, tính mạng hoặc tài sản của người khác), hay các tội “ Trộm cắp tài sản”, “ Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, “Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản”, “ Tham ô tài sản” ( hậu quả của loại tội này là gây thiệt hại về tài sản có thể là tiền, vàng, xe, bất động sản….. nói chung là những vật có giá)……. Và việc khắc phục hậu quả là người thực hiện hành vi phạm tội phải bồi thường cho bị hại một khoản tiền cụ thể đủ hoặc nhiều hơn để bị hại khắc phục hậu quả do hành vi phạm tội của mình gây ra. Tương tự như vậy, đối tượng của thiệt hại trong pháp luật hình sự được xác định là một là tài sản nhất định vì chỉ có tài sản mới có thể mang trả lại ( do người phạm tội tự nguyện trả lại, cũng có thể là do cơ quan chức năng thu hồi trả lại cho bị hại).
 
          Riêng  đối với tội “ Đánh bạc”, “ Tổ chức đánh bạc” và “ Mua bán trái phép chất ma túy” thì việc áp dụng các tình tiết giảm nhẹ quy định tại điểm b, g khoản 1 Điều 46 BLHS là không đúng bởi lẽ:
 
          Thứ nhất, các hành vi phạm tội này không gây thiệt hại về mặt vật chất, tinh thần.
 
          Thứ hai, khách thể của loại tội này là xâm phạm đến trật tự quản lý xã hội của Nhà Nước chứ không phải xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe, tài sản, danh dự, nhân phẩm của người khác như một số loại tội phạm khác.
 
          Như đã phân tích thì các tội này cơ bản không có hậu quả cụ thể như các loại tội phạm khác, mà hậu quả của nó là làm phát sinh một số loại tội phạm khác và trong trường hợp này bị cáo không thể nào là người “ Sửa chữa, bồi thường thiệt hại, hay khắc phục một phần hậu quả” do hành vi phạm tội của mình  gây ra.  Mặc khác việc xác định có gây thiệt hay không, hay gây thiệt hại nhưng không lớn thì rất khó xác định. Tuy nhiên, thực tế cho thấy khi xét xử Tòa án căn cứ vào người phạm tội nộp lại một số tiền  cụ thể ( có thể bằng với số tiền thu lợi bất chính trong quá trình bị cáo thực hiện tội phạm hoặc nhiều hơn) thì nhận định là bị cáo đã “ Khắc phục hậu quả, hoặc một phần hậu quả”. Số tiền này phải được xem là tiền thu lợi bất chính buộc  bị cáo phải  nộp để sung quỹ nhà Nhà Nước nhưng Tòa án lại xem đây là tình tiết giảm nhẹ nên áp dụng điểm b khoản 1 Điều 46 BLHS đối với bị cáo là không chính xác. Hay Tòa án căn cứ vào việc người phạm tội mới phạm tội 01 lần hay 02 lần, 01 hay 02 ngày thì bị bắt nên cho rằng hành vi phạm tội của bị cáo là “ Chưa gây thiệt hại hoặc gây thiệt hại không lớn” và áp dụng điểm g đối với bị cáo. Như đã nói ở trên thì các tội này cơ bản không có thiệt hại nên việc áp dụng điểm g khoản 1 Điều 46 BLHS là không có cơ sở.
 
          Việc áp dụng này mang lại hậu quả khá nghiêm trọng đối với việc áp dụng pháp luật và quyết định hình phạt vì:
 
          Căn cứ quy định tại điều 47 BLHS về việc quyết định hình phạt nhẹ hơn quy định của Bộ luật, Điều 47 quy định “Khi có ít nhất hai tình tiết giảm nhẹ quy định tại khoản 1 Điều 46 của Bộ luật này, Toà án có thể quyết định một hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt mà điều luật đã quy định nhưng phải trong khung hình phạt liền kề nhẹ hơn của điều luật; trong trường hợp điều luật chỉ có một khung hình phạt hoặc khung hình phạt đó là khung hình phạt nhẹ nhất của điều luật, thì Toà án có thể quyết định một hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hoặc chuyển sang một hình phạt khác thuộc loại nhẹ hơn. Lý do của việc giảm nhẹ phải được ghi rõ trong bản án”.
 
          Như vậy, nếu người phạm tội phối hợp tốt, khai báo thành thật trong quá trình điều tra hay tại phiên tòa thì đương nhiên được áp dụng tình tiết giảm nhẹ “ Thành khẩn khai báo” quy định tại điểm p khoản 1 Điều 46 BLHS, thêm vào đó người phạm tội  tự nguyện nộp thêm một số tiền và được xem là đã “ Khắc phục hậu quả, hoặc một phần hậu quả” , hoặc người phạm tội mới thực hiện tội phạm 01 hay 02 lần, hoặc 01 hay  02 ngày và được xem là “ Phạm tội nhưng chưa gây thiệt hại hoặc gây thiệt hại không lớn” thì người phạm tội sẽ có 02 tình tiết giảm nhẹ quy định tại khoản 1 Điều 46 . Lúc này điều 47 sẽ được xem xét áp dụng và nếu được áp dụng thì việc áp dụng đó là không đúng pháp luật. Đó là chưa kể đến việc Tòa án không những  áp dụng điều 47 mà còn áp dụng luôn điều 60 BLHS để cho bị cáo hưởng án treo.
 
          Việc không có văn bản hướng dẫn cụ thể, và có thể vì nguyên tắc có lợi cho bị cáo nên một số nơi đã lạm dụng quá mức 02 tình tiết giảm nhẹ nêu trên. Trong tình hình hiện nay các loại tội phạm này ngày càng phổ biến và diễn biến phức tạp gây ảnh hưởng lớn đến an ninh trật tự xã hội. Qua bài viết này người viết mong muốn , Viện kiểm sát nhân dân và Tòa án nhân dân cần có cuộc họp để thống nhất việc áp dụng cho phù hợp 02 tình tiết giảm nhẹ như đã nêu đối với các tội “ Đánh bạc”, “ Tồ chức đánh bạc” và “ Mua bán trái phép chất ma túy” để góp phần tăng cường công tác phòng chống tội phạm, tạo thuận lợi cho việc áp dụng pháp luật.
 
          Bài viết còn sơ khai mong ý kiến đóng góp của các đồng chí !

Tác giả bài viết: Tạ Bá Nhịn

Nguồn tin: VKSND TP Cần Thơ

Tổng số điểm của bài viết là: 24 trong 6 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 

Tổng hợp


Thống kê

Đang truy cậpĐang truy cập : 41

Máy chủ tìm kiếm : 2

Khách viếng thăm : 39


Hôm nayHôm nay : 4887

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 452679

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 18552559


thi đua khen thưởng
Trao đỗi nghiệp vụ
Kết quả giải quyết Khiếu Nại - Tố Cáo
Chuyên đề biển đảo