09:34 ICT Thứ tư, 03/03/2021

Tin tức



VKSND Tối cao
Văn bản quy phạm pháp luật
Trang thông tin điện tử Tạp chí Kiểm Sát
Đại Học KSHN
Đời sống & Pháp Luật
Bảo vệ pháp luật

Hoạt động


Trang chủ » Tin tức » Trao đổi nghiệp vụ

MỪNG ĐẤT NƯỚC ĐỔI MỚI - MỪNG ĐẢNG QUANG VINH - MỪNG XUÂN TÂN SỬU 2021

Nâng cao hiệu quả việc lấy lời khai người làm chứng chưa thành niên

Thứ tư - 18/03/2015 09:41
Khi giải quyết các vụ án hình sự, việc lấy lời khai của người chưa thành niên là một công việc thường gặp. Song, thực tế không phải nhận thức của cán bộ điều tra, cán bộ kiểm sát nào cũng thống nhất, cũng hiểu đúng về người làm chứng chưa thành niên theo các quy định của pháp luật hiện hành…
Để khắc phục những vấn đề trên, đòi hỏi cán bộ lấy lời khai phải nhận thức đúng và đầy đủ về họ. Cụ thể phải hiểu được như thế nào là người làm chứng chưa thành niên? Người làm chứng chưa thành niên có những đặc điểm, đặc trưng gì? Lấy lời khai của họ cần chú ý những vấn đề gì?...Vì việc vận dụng không đúng, Viện kiểm sát nhân dân huyện Cờ Đỏ đã gặp vướng trong giải quyết vụ án, khi họ thay đổi lời khai hoặc không khai “ lời khai bất nhất”…

Cụm từ “chưa thành niên” trên thực tế được đồng nhất với cụm từ “ vị thành  niên”. Cụm từ gốc tiếng Hán được hiểu là chưa đến tuổi trưởng thành hay còn gọi là chưa thành niên.“ vị thành niên” theo từ điển Luật học là “người chưa đến độ tuổi được pháp luật coi là đủ khả năng để sử dụng quyền, làm nghĩa vụ và chịu trách nhiệm. Người chưa đủ mười tám tuổi là vị thành niên”

Từ đó, với những lý giải trên chúng ta có thể khẳng định: Người chưa thành niên là người chưa đủ mười tám tuổi và người làm chứng chưa thành niên cũng được hiểu là người làm chứng chưa đủ mười tám tuổi.

Trong phạm vi bài viết này, tôi chỉ xin đề cập đến một vài vấn đề liên quan đến người làm chứng chưa thành niên mà chủ yếu là người làm chứng chưa thành niên dưới mười sáu tuổi (gọi chung là người làm chứng dưới mười sáu tuổi) với đặc trưng, đặc điểm của họ cần xem xét ở các góc độ sau đây:

- Xét về độ tuổi: Ở độ tuổi này, thể chất cũng như tâm, sinh lý… của họ chưa được hoàn thiện, từ đó họ có những đặc điểm như: Nhanh mệt mỏi, không tập trung lâu vào một sự việc, hiện tượng, thường hay lo sợ, thiếu bình tỉnh khi tiếp xúc với cán bộ điều tra, kiểm sát (nhất là điều tra viên, kiểm sát viên có mặc quân phục ngành) còn lời khai thì thường thật thà, trung thực, không giấu giếm so với những gì họ tri giác được. Nhưng lại dễ bị tác động bởi các yếu tố bên ngoài hoặc họ không biết rõ sự vật, hiện tượng mà chỉ hướng theo lời chỉ dẫn của người lớn…

- Xét về trách nhiệm hình sự: Theo quy định của pháp luật Tố tụng hình sự thì các quyền và nghĩa vụ của người làm chứng chưa thành niên về cơ bản họ không có những khác biệt so với những người làm chứng đã thành niên. Ngoại trừ phần trách nhiệm hình sự, vì đối chiếu với hai Điều 307 và 308 về tội khai báo gian dối hoặc cung cấp tài liệu sai sự thật, tội từ chối khai báo…Bộ luật hình sự quy định, thì người làm chứng dưới mười sáu tuổi sẽ không phải chịu trách nhiệm hình sự. Vì hai tội danh trên không phải là tội rất nghiêm trọng.

Theo tôi cần chú ý khi lấy lời khai của người làm chứng là người chưa thành niên dưới mười sáu tuổi như sau:
Trước khi lấy lời khai, cán bộ lấy lời khai cần phải có thái độ chân tình, nhẹ nhàng, vui vẻ, xem xét mức độ phát triển trên thực tế, đặc điểm tâm lý của họ cũng như tác động của người lớn (nếu có). Chính làm tốt các vấn đề này sẽ giải tỏa tâm lý ức chế ở trẻ em, làm cho các em có tâm lý thoái mái trong khai báo từ đó khai báo đúng sự thật.
Cần lựa chọn cán bộ lấy lời khai, người giám hộ là ai? Độ tuổi, giới tính có phù hợp không, để người làm chứng dễ bày tỏ hoặc khó nói những gì họ đã làm, đã thấy hay mô tả lại các động tác nhân vật mà họ đã thấy.

Không nên kéo dài buổi lấy lời khai, để tránh cho người làm chứng dưới mười sáu tuổi khỏi sự mệt mỏi và tập trung cao độ vào việc hồi tưởng, nhớ lại những gì mà họ đã tri giác được về vụ án. Trong trường hợp không thể rút ngắn được, cán bộ lấy lời khai có thể sắp xếp thời gian nghỉ ngơi giữa buổi để giải tỏa bớt tâm lý căng thẳng, mệt mỏi ở trẻ em.

Phải triệu tập cả cha, hoặc mẹ, người đại diện hợp pháp, thầy cô giáo của họ đến cùng. Không nên lấy trước lời khai của họ, sau đó mới mời đại diện vào tham gia lấy lời khai lại, đánh vào tâm lý buộc họ phải khai những gì đã khai trước đó…Việc triệu tập những người nêu trên, ngoài việc tuân thủ đúng quy định pháp luật còn để giảm bớt sự sợ hãi, lo lắng của trẻ em khi tiếp xúc với cán bộ lấy lời khai, lại là cán bộ Công an, Kiểm sát khi gặp lần đầu tiên phải đối diện. Cũng như cần tránh lấy lời khai người làm chứng dưới mười sáu tuổi tại cơ quan Công an, mà theo tôi lấy lời khai ở các điểm chọn lựa thích hợp hoặc tại nơi các em thường sinh hoạt, học tập…Quan trọng nhất cần nhanh chóng tìm ra nguyên nhân khi phát hiện lời khai người làm chứng dưới mười sáu tuổi có sự gian dối, khai báo không phù hợp với trình độ nhận thức của họ. Bởi cái chính yếu này là căn cứ, cơ sở là nguồn chứng cứ quan trọng nhất để giải quyết vụ án, qua nhiều vụ án đối với người làm chứng dưới mười sáu tuổi thường không khai báo sai sự thật và dễ chuyển biến từ thái độ khai báo gian dối sang khai báo thành khẩn. Nhưng trên thực tế chính do biện pháp, cách thức khi lấy lời khai của cán bộ Công an, Kiểm sát thường đồng nhất việc lấy lời khai của người chưa thành niên dưới mười sáu tuổi như những người đã thành niên, từ đó khi họ thay đổi lời khai, nhưng do việc lấy lời khai không đúng quy định, nên không có căn cứ pháp lý xác định lời khai nào đúng, mất đi giá trị chứng minh tội phạm (biết họ khai gian dối nhưng không có chế tài để xử lý). Muốn làm được điều đó, cán bộ lấy lời khai phải làm rõ được nguyên nhân dẫn đến người làm chứng khai báo gian dối, sau khi nắm được nguyên nhân cán bộ lấy lời khai vừa động viên, vừa kích thích lòng tự trọng để họ khai báo đúng sự thật.

Tôi xin chia sẻ một số vấn đề cùng bạn đọc, khi lấy lời khai người làm chứng là người dưới mười sáu tuổi hoặc đối tượng phạm tội và bị hại là người chưa thành niên, cần chú trọng dựa trên các quy định của pháp luật: Về quyền trẻ em  được ghi nhận trong Hiến pháp, Công ước của Liên hiệp Quốc về quyền trẻ em, Luật Bảo vệ chăm sóc và giáo dục trẻ em và các đặc điểm có tính đặc trưng của người làm chứng là người chưa thành niên dưới mười sáu tuổi. Nếu không tuân thủ đúng quy định của pháp luật dễ dẫn đến làm thay đổi bản chất của vụ án./.

Tác giả bài viết: Phan Hữu Long

Nguồn tin: VKSND TP Cần Thơ

Tổng số điểm của bài viết là: 54 trong 18 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 

Thống kê

Đang truy cậpĐang truy cập : 35

Máy chủ tìm kiếm : 1

Khách viếng thăm : 34


Hôm nayHôm nay : 1760

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 16635

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 11701297


thi đua khen thưởng
Trao đỗi nghiệp vụ
Kết quả giải quyết Khiếu Nại - Tố Cáo
Chuyên đề biển đảo